Tomografia Komputerowa
Badanie metodą tomografii komputerowej jest szybką, dokładną i bezbolesną techniką diagnostyki obrazowej. Wykorzystując promieniowanie rentgenowskie uzyskiwane są obrazy narządów wewnętrznych. Badanie wykonywane jest z podaniem środka kontrastowego lub bez. Wymagane jest posiadanie skierowania od lekarza.
Przebieg badania
W trakcie badania pacjent leży na stole tomograficznym, w ubraniu, jest w pełni przytomny i pozostaje w kontakcie z obsługą aparatu. Stół wraz z pacjentem wsuwa się do aparatu tomograficznego (tzw. gantry), w której następuje obrazowanie.Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut. W tym czasie pacjent pozostaje w bezruchu. Kontakt z obsługą aparatu zapewniony jest dzięki zastosowaniu interkomu.
Rejestracja na badanie
Na badanie Tomografii Komputerowej (TK) należy zarejestrować się w Zakładzie Radiologii (budynek główny szpitala, poziom -1).
Rejestracja czynna jest w godzinach 8.00-15.00.
Numer telefonu: 459 595 222 (wew.1)
Badania wykonywane są w Zakładzie Radiologii na poziomie -1 głównego budynku szpitala
Odbiór wyników
Wyniki badania można odebrać osobiście lub przez osobę upoważnioną (na piśmie) w rejestracji.
Pacjent powinien przynieść ze sobą
- skierowanie na badanie lub kod skierowania
- dokument tożsamości
- wynik poziomu kreatyniny i e-GFR oraz TSH (w przypadku podejrzenia lub stwierdzonej choroby tarczycy) –dotyczy badań z kontrastem
- wyniki dotychczasowych badań obrazowych (opisy +płyty CD), karty informacyjne ze szpitala
Przygotowanie do badania TK z kontrastem
W dniu poprzedzającym badanie zalecana jest dieta lekkostrawna oraz nawodnienie organizmu wypijając dodatkowy 1 litr wody niegazowanej. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny je zażyć tak jak zwykle. Na badanie należy przyjść w odzieży nie zawierającej elementów metalowych (zamków, guzików, zapięć, fiszbin) Na badanie należy przyjść 15 minut przed wyznaczonym terminem w celu uzupełnienia dokumentacji. Warunkiem wykonania badania TK tętnic wieńcowych jest miarowa praca serca oraz puls (HR) nieprzekraczający 70 uderzeń na minutę.
Po badaniu z kontrastem pacjent pozostaje 20 minut na obserwacji, po tym czasie usuwany jest wenflon.
Przeciwwskazania
Względnym przeciwwskazaniem do wykonania badań z użyciem promieniowania rentgenowskiego jest ciąża, z uwagi na szkodliwy wpływ tego promieniowania na rozwój płodu i możliwość wystąpienia wad rozwojowych płodu.
Celem badania TK jest obrazowanie narządów wewnętrznych.
Na czym polega badanie TK
Badanie TK jest szybką, dokładną i bezbolesną techniką diagnostyki obrazowej. Wykorzystując promieniowanie rentgenowskie uzyskiwane są obrazy narządów wewnętrznych. Badanie wykonywane jest z podaniem środka kontrastowego lub bez.
W trakcie badania pacjent leży na stole tomograficznym, w ubraniu, jest w pełni przytomny i pozostaje w kontakcie z obsługą aparatu. Stół wraz z pacjentem wsuwa się do aparatu tomograficznego(tzw. Gantry), w której następuje obrazowanie. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut. W tym czasie pacjent pozostaje bez ruchu. Kontakt z obsługą zapewniony jest dzięki zastosowaniu interkomu.
Środek kontrastowy jest podawany dożylnie, z użyciem wenflonu, który wyjmowany jest dopiero po ok. 20 minutach od zakończenia badania (w tym czasie po badaniu Pacjent zostaje na obserwację) – dzięki pozostawieniu wenflonu można szybko przeciwdziałać ewentualnym rzadko występującym skutkom niepożądanym, np. reakcji uczuleniowej czy bardzo rzadko występującej reakcji anafilaktycznej. Obecnie w naszej pracowni stosowane są wyłącznie nowoczesne jodowe środki kontrastowe, charakteryzujące się wysokim stopniem bezpieczeństwa, mające mniejszą ilość możliwych reakcji niepożądanych. Środki kontrastowe w tomografii komputerowej są wydalane przez nerki. Szybsze wydalenie kontrastu z organizmu następuje w przypadku odpowiedniego nawodnienia oraz picia większej ilości płynów – Pacjent powinien wypić klika litrów (1-2,5 L) płynów w ciągu 12-24h przed i po badaniu z podaniem kontrastu.
Ograniczenia w możliwości wykonania badania TK
Określona grupa Pacjentów ma podwyższone ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych po dożylnym podaniu środka kontrastowego, jest to tzw. ”Grupa o podwyższonym ryzyku” – jeżeli pacjent jest z grupy ryzyka powinien zawsze powiadomić lekarza nadzorującego badanie, który podejmie decyzję o możliwości jego wykonania:
- alergia na jodowe środki kontrastowe, w tym powikłania po poprzednich badaniach z kontrastem,
- alergia na leki, pokarmy, surowice, pyłki, astma, POCHP (przewlekła obturacyjna choroba płuc), lub inne alergie
- ciąża jest przeciwwskazaniem do wykonania badań z użyciem promieniowania rentgenowskiego, w szczególności tomografii komputerowej ze względu na szkodliwy wpływ promieniowania rentgenowskiego na rozwój płodu i możliwość wystąpienia wad rozwojowych płodu i dziecka po urodzeniu.
- aparat Tk w pracowni Zakładu Radiologii jest nowoczesnym urządzeniem o udźwigu pacjenta do 320 kg. Średnica gantry wynosząca 80 cm znacznie ułatwia badanie pacjentów z klaustrofobią.
Zdarzenia niepożądane
Powikłania związane z wykonywaniem badania tomografii komputerowej:
• skutki bliskie i odległe narażenia na promieniowanie rentgenowskie: każda ekspozycja diagnostyczna powoduje pochłonięcie określonej dawki promieniowania rentgenowskiego, co niesie za sobą ryzyko uszkodzenia płodu, oraz ryzyko uszkodzenia innych narządów (m.in.: rogówki gałek ocznych, gonad, tarczycy). Ponad to może wzrosnąć nieznacznie ryzyko zapadnięcia na choroby nowotworowe – dawki są różne w zależności od rodzaju badania i badanej okolicy anatomicznej ciała, niektóre narządy (jak rogówka gałki ocznej, tarczyca, narządy rozrodcze) są szczególnie wrażliwe na promieniowanie rentgenowskie. Szczególnie wrażliwe na pochłanianie promieniowania rentgenowskiego są dzieci i osoby w okresie dojrzewania, dlatego celowość tego typu badań radiologicznych u dzieci i osób niepełnoletnich musi być bardzo precyzyjnie określona, zawsze w miarę możliwości należy stosować osłony indywidualne
• następstwa pozycji leżącej : wymioty, zachłyśnięcie się treścią pokarmową, zaburzenia oddychania, duszność
• powikłania związane z dożylnym założeniem wenflonu i wynaczynieniem środka kontrastowego poza żyłę: uszkodzenie naczynia krwionośnego, zakrzepica naczyń żylnych, lokalne zmiany zapalne w miejscu wynaczynienia środka kontrastowego poza żyłę, zespół ciasnoty spowodowany wynaczynieniem dużej ilości środka kontrastowego lub wkłuciem, pęcherze, owrzodzenie, nekroza skóry. W przypadku uszkodzenie naczynia żylnego związanego z założeniem wenflonu lub wynaczynieniem środka kontrastowego poza żyłę personel medyczny stara się ograniczyć skutki uszkodzenia naczynia
• powikłania związane z dożylnym podaniem jodowego środka kontrastowego. Środek kontrastowy jest substancją obcą dla organizmu, więc może powodować reakcje uboczne, które najczęściej są krótkotrwałe, przejściowe i przemijające. Działania uboczne po dożylnym podaniu środka kontrastowego mogą wystąpić natychmiast po podaniu lub później nawet do kilkunastu godzin po badaniu. Mogą mieć różne nasilenie (lekkie, średniego stopnia i ciężkie), oraz różny charakter:
- miejscowy (m.in. odczyny skórne, ból, pieczenie, swędzenie, wysypka, pęcherze, zaczerwienienie, obrzęk, sinica, stan zapalny, martwica)
- ogólnoustrojowy z zakresu wielu układów, np. ogólne (m.in. złe samopoczucie, uderzenia gorąca, zwiększona potliwość, bóle i zawroty głowy, łzawienie oczu, nudności, wymioty, bóle brzucha),
- oddechowy (m.in. duszność, obrzęk języka, skurcz i obrzęk krtani, skurcz oskrzeli),
- układu krążenia (m.in. arytmia, zwyżki lub spadki ciśnienia, utrata przytomności, nagłe zatrzymanie krążenia i oddychania),
- układu nerwowego (m.in. drgawki, zaburzenia świadomości).
- układu moczowego, gdzie jodowe środki kontrastowe mogą powodować zarówno u osób chorych na nerki, jak i u osób zdrowych zaburzenia funkcji nerek w postaci ostrej niewydolności nerek lub tzw. nefropatii pokontrastowej.
Stosowane obecnie w pracowniach jodowe preparaty ograniczają zarówno częstość jak i nasilenie występowania reakcji ubocznych, jednak nie eliminują ich całkowicie. Koniecznym elementem przygotowania do badania z kontrastem jest oznaczenie poziomu kreatyniny, przesączania nerkowego (e-GFR), oraz wywiad i kwalifikacja do badania. Radiolog nadzorujący badanie może nie wyrazić zgody na podanie kontrastu, jeśli Pacjent ma do tego bezwzględne przeciwwskazania. Nadto Pacjent każdorazowo musi podpisać świadomą zgodę na podanie środka kontrastowego i wykonanie badania tomografii komputerowej.
